Philippe Jaroussky (Foto: Marc Ribes)

Zo vlak voor mijn tienjarig blogjubileum is het zaak dat ik toch wat bijwerk. De afgelopen maanden hebben we namelijk zulke mooie dingen gezien. Neem nu Philippe Jaroussky. In eerste instantie had ik het niet zo op countertenors. Ik vond de stemmen de diepte en de lenigheid missen die vrouwenstemmen in de hoogte hadden. Toch gingen we 20 oktober 2013 naar Het Concertgebouw voor zijn concert en om eerlijk te zijn was ik volkomen ‘blown away’. Het was prachtig, kwetsbaar en subtiel… of, wat ergens iemand (als ik ooit de bron vind, schrijf ik ‘m op) schreef: Philippe Jaroussky heeft een stem als een engel en een duivelse virtuositeit. Hij zong die avond van zijn cd ‘Farinelli‘. Luister hier naar het concert, dat op radio 4 is uitgezonden.

Farinelli, artiestennaam van Carlo Broschi, was een legendarische castraat. Castraten werden op jonge leeftijd ontdaan van essentiële delen, waardoor de jongensstem hoog bleef. Vooral in Italië gebeurde dit. Het tijdperk waarin je dit moet plaatsen is (van voor) 1600 tot 1870 (Italie). De castraten waren indertijd geliefd (behalve in Frankrijk) om hun stem en bij de vrouwen wel om meer. Hoe het geklonken heeft blijft een mysterie. De enige opname van een castraat is van Alessandro Moreschi en die is niet om aan te horen.  Margriet de Moor geeft in haar boek De Virtuoos veel inzicht in alle facetten van leven, liefde en muziek rond de castraten. Ik herlas het voor de gelegenheid en werd getroffen door haar rijke kennis van de muziek en de psychologische diepte die zij het boek meegaf (plus de vrijgevochten levens die de rijkeren van die tijd zich konden permitteren).

Jaroussky is geen castraat. Hij is een counter tenor. Geen operatieve toestanden, maar het gebruik van de falset- of kopstem. Opvallend is dat deze stemmen weer helemaal terug zijn. Misschien omdat de muziek uit de barok (waar in veel stukken geen vrouwen op het podium mochten) op dit moment sterk in de belangstelling staat. Barocks… Of misschien is het wel omgekeerd. Geen idee. Hoe dan ook ben ik verkocht en verheug ik me nu al op het concert dat Philippe Jaroussky 19 januari 2014 geeft in Het Concertgebouw. Dan staat de Stabat Mater van Pergolesi op het programma. Een all time favoriet en, alweer, barokmuziek.